- Służbę w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu rozpocząłem w 2004 roku jako kadet Studium Dziennego. W 2006 roku zostałem Technikiem pożarnictwa i objąłem funkcję Dowódcy zastępu Komendy Powiatowej PSP Chodzież. Później pełniłem służbę w Komendzie Miejskiej PSP Poznań, będąc Starszym ratownikiem i Dowódcą zastępu, a następnie w SA PSP Poznań w Wydziale Działań Ratowniczo-Gaśniczych (Dowódca sekcji i Specjalista) oraz w Wydziale Kształcenia (Instruktor i Starszy instruktor). Przez cały ten okres podejmowałem liczne działania w akcjach ratowniczo-gaśniczych jako strażak ratownik lub jako kierujący działaniem ratowniczym. Uczestniczyłem również w wielu ćwiczeniach i manewrach. Ponadto brałem udział w krajowych i zagranicznych szkoleniach, konferencjach i warsztatach. Odbyłem praktyki zawodowe w Niemczech - w Berliner Feuerwehr (Berlińskiej Zawodowej Straży Pożarnej) oraz w Hanowerze, a także szkolenia tematyczne, m.in. w Wuppertal, Drenthe w Holandii, Liberec w Czechach oraz szkolenie Fire Behaviour and Fire Suppression Course w Borås w Szwecji. Jestem członkiem międzynarodowej grupy Atemschutzunfaelle.eu, która zajmuje się bezpieczeństwem strażaków, tworzeniem bazy danych wypadków strażaków oraz szkoleniami Rapid Intervention Team (RIT). Poza tym, uzyskałem tytuł instruktora krajowego prowadzenia zajęć ogniowych z wykorzystaniem trenażerów na paliwo stałe (tzw. pożary wewnętrzne). Wiedza zdobyta we wszystkich dydaktycznych inicjatywach obejmuje też takie zagadnienia, jak obsługa urządzeń termowizyjnych, operowanie prądami gaśniczymi czy ratownictwo zwierząt.
- Co składa się na profil Pana pozostałych kompetencji zawodowych?
- W 2013 roku ukończyłem studia licencjackie Bezpieczeństwo narodowe o specjalności Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych w Wyższej Szkole Bezpieczeństwa w Poznaniu. Tego samego roku w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie podjąłem roczne studia podyplomowe dla strażaków ubiegających się o zajmowanie stanowisk oficerskich związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi. W celu poszerzenia kompetencji, w latach 2019-2022 studiowałem Ratownictwo medyczne w Wyższej Szkole Pedagogiki i Administracji w Poznaniu. Po uzyskaniu tytułu licencjata zrealizowałem w Wyższej Szkole Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu kolejne kierunki studiów podyplomowych: Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy, Prawo medyczne i bioetyka oraz Psychotraumatologia, a w Akdaemii Nauk Społecznych i Medycznych w Lublinie Przygotowanie pedagogiczne. Tytuł magistra Administracji ze specjalnością Prawo w biznesie zdobyłem w Pomorskiej Szkole Wyższej w Starogardzie Gdańskim. Do chwili obecnej wykonuję zawód ratownika medycznego, m.in. w Zespole Zabezpieczenia Medycznego Portu Lotniczego Poznań-Ławica, gdzie wcześniej już pełniłem obowiązki Dowódcy sekcji Służby Ratowniczo-Gaśniczej. Ponadto jestem instruktorem oraz organizatorem szkoleń i warsztatów w Polsce, w Niemczech i w Austrii.
- Na czym polega współpraca Straży Pożarnej z Policją podczas akcji ratowniczych?
- Specyfika służby sprawia, że strażacy z Państwowej Straży Pożarnej czy Ochotniczej Straży Pożarnej muszą z policjantami działać ramię w ramię. Ich współpraca staje się kluczowa dla skutecznego niesienia pomocy. Zakres obowiązków i kompetencji zależny jest od charakteru zdarzenia i obszaru działań. Mogą to być wypadki komunikacyjne, zdarzenia z udziałem substancji niebezpiecznych, wypadki z urazami mechanicznymi, katastrofy budowlane, zdarzenia o charakterze terrorystycznym, pożary, „otwieranie mieszkań”, zdarzenia z udziałem statków powietrznych oraz poszukiwania osób zaginionych. Ważnym elementem wspólnej akcji ratowniczej jest właściwe kierowanie zasobami ludzkimi oraz sprzętem technicznym i materiałowym. Efektywne działania wymagają wzajemnego zrozumienia potrzeb każdej ze służb, synchronizacji ich czynności, umiejętności pracy zespołowej, koordynacji, sprawnej komunikacji oraz aspektów bezpieczeństwa dotyczących zarówno ratowników, jak i osób w stanie zagrożenia życia i zdrowia. Okoliczności, w jakich Policja pracuje z jednostkami ochrony przeciwpożarowej (JOP) bywają często trudne i niebezpieczne ze względu na miejsce prowadzenia działań czy niekorzystne czynniki atmosferyczne. Dla ochrony ratowników warunkiem koniecznym, podpartym wymogiem prawnym jest bezpieczeństwo i higiena pracy. Należy pamiętać, że zasady BHP obejmują obie służby i powinny być przestrzegane z uwzględnieniem wszystkich ratowników. Jest to ważne szczególnie w przypadku policjantów, którzy nie posiadają tak szerokiego wachlarza środków ochrony indywidualnej, jak strażacy. Z tego też powodu czynności dochodzeniowe muszą być prowadzone przez nich dopiero po zakończeniu akcji ratowniczej, bądź w przestrzeni wydzielonej z jej strefy. Podstawowym aktem prawnym, opisującym współdziałanie jednostek ochrony przeciwpożarowej jest Ustawa o Policji. Zapisy mówiące o tym znajdują się również w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów oraz w Ustawie o Państwowej Straży Pożarnej, gdzie PSP zobowiązana jest do specjalistycznych czynności ratowniczych udzielanych w ramach pomocy innym służbom. Poza dokumentami prawnymi Policji i Straży Pożarnej, kwestie współpracy ujmuje Kodeks postępowania karnego.
- W jaki sposób służby porozumiewają się ze sobą i dzielą swoimi zadaniami?
- W trakcie realizacji powierzonych zadań oraz po ich zakończeniu Policja i JOP od samego początku akcji zbiera niezbędne dane liczbowe i faktograficzne. Do zadań Policji należy oznakowanie miejsca działań i zabezpieczenie go przed osobami postronnymi, ewakuowanie i udzielanie pomocy medycznej oraz prowadzenie czynności dochodzeniowych. Natomiast Straż Pożarna powinna zabezpieczyć miejsce zdarzenia, zrobić dostęp, aby ewakuować ludzi, mienie i zwierzęta, dotrzeć do rannych, a także wykonać prace wyburzeniowe w sytuacji zagrożenia życia, eliminować je oraz ostrzegać o ich rodzajach i zasięgu. W ramach współpracy Policja otrzymuje od Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) informacje o tym, co się wydarzyło, o sytuacji zastanej po przybyciu JOP, o ilości, wieku i płci osób ewakuowanych czy wymagających pomocy medycznej oraz o zagrożeniu czy przypadkach agresji skierowanych pod adresem ratowników. Do obowiązków Policji należy potwierdzenie KDR danych o sytuacji zastanego wydarzenia. Ogromną rolę w koordynacji działań odgrywa łączność radiowa. Gdy Straż Pożarna wykorzystuje głównie system analogowy, Policja posługuje się systemem cyfrowym lub analogowym. Nie zawsze są one w pełni kompatybilne, dlatego porozumiewanie musi odbywać się „face-to-face”. Alternatywnie stosuje się również komunikację telefoniczną. Prawidłowy kontakt słowny i interpersonalny jest niezwykle istotny w skutecznym i bezpiecznym prowadzeniu działań ratowniczych. Wzajemny szacunek i profesjonalizm podczas rozmów budują zaufanie oraz sprzyjają sprawnemu przebiegowi akcji. W warunkach stresu, presji czasu i dynamicznie zmieniającej się sytuacji ważne jest, aby wszelkie polecenia, informacje i prośby przekazywane były spokojnym tonem w sposób jasny i zwięzły dla uniknięcia eskalacji napięcia, dezorientacji, a nawet błędnych decyzji. Dla podniesienia jakości współpracy między służbami wskazane jest poszerzanie umiejętności w formie organizowania regularnych warsztatów, wspólnych ćwiczeń i systematycznej analizy inicjatyw ratowniczych. Ewaluacja pozwala na identyfikację ewentualnych błędów, doskonalenie procedur oraz ujednolicenie standardów postępowania.
- Dziękuję za rozmowę.
Fot. Łukasz Rutkowski